Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14/6/2025 với tỷ lệ tán thành cao: 442/445 đại biểu (92,47%), không có phiếu phản đối, chỉ 3 phiếu không biểu quyết. Luật này thay thế Luật Hóa chất 2007, nhằm thể chế hóa chủ trương Đảng về phát triển ngành công nghiệp hóa chất nền tảng, hiện đại, đảm bảo an toàn, giảm rủi ro sức khỏe, môi trường và tài sản. Hiệu lực từ 1/1/2026, luật tạo khung pháp lý hài hòa quốc tế, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030, theo Chiến lược phát triển ngành đến 2030, tầm nhìn 2045 của Bộ Công Thương.
Xây Dựng Chính Sách Phát Triển Bền Vững Ngành Công Nghiệp Hóa Chất
Luật bổ sung quy định về Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất (Điều 4), xác định mục tiêu, nội dung và thời kỳ lập chiến lược, hướng tới kinh tế độc lập, tự chủ. Dự án hóa chất (Điều 5) phải tuân thủ khoảng cách an toàn, tiêu chuẩn xanh, lựa chọn công nghệ thân thiện môi trường, thúc đẩy hóa học xanh và kinh tế tuần hoàn. Lĩnh vực trọng điểm (Điều 6) được ưu đãi đầu tư đặc biệt nếu đạt quy mô vốn và tiến độ theo Chính phủ, cung cấp nguyên liệu cho kinh tế trọng điểm.
Ngoài ra, hoạt động tư vấn chuyên ngành (Điều 7, 8) yêu cầu tổ chức, cá nhân có chứng chỉ, đảm bảo chất lượng tư vấn, giảm rủi ro dự án, tiết kiệm chi phí và nâng cao an toàn cộng đồng. Những thay đổi này tháo gỡ nút thắt, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho ngành hóa chất Việt Nam, đóng góp 2-5% GDP công nghiệp theo báo cáo Bộ Công Thương.
Quản Lý Đồng Bộ Vòng Đời Hóa Chất
Luật quản lý toàn diện vòng đời hóa chất từ sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, vận chuyển, tồn trữ, sử dụng đến xử lý chất thải (Điều 10-16). Hóa chất phân loại thành cấm, cần kiểm soát đặc biệt và có điều kiện, với mức quản lý tương ứng. Mua bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải lập phiếu xác thực dữ liệu theo lộ trình Chính phủ (khoản 4 Điều 11), sử dụng phải công bố mục đích (Điều 17), thực hiện trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành để truy xuất nguồn gốc từ sản xuất đến sử dụng cuối cùng.
Thông tin hóa chất (Điều 20-28) được cập nhật áp dụng công nghệ số, bổ sung chuyển đổi số quản lý (Điều 29), phù hợp Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Điều này nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thủ tục hành chính.
Quản Lý Hóa Chất Nguy Hiểm Trong Sản Phẩm
Điểm mới quan trọng: Quản lý hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa, yêu cầu công bố công khai đến người dùng (Điều 31, 32). Phân định trách nhiệm cơ quan nhà nước, tổ chức sản xuất nhập khẩu phải khai báo trên cơ sở dữ liệu, áp dụng công nghệ thông tin, không tăng thủ tục. Điều này giảm tác hại môi trường, sức khỏe, phù hợp xu hướng toàn cầu như REACH châu Âu.
Nâng Cao An Toàn Và An Ninh Hóa Chất
Quy định an toàn được bổ sung: Khoảng cách an toàn với lộ trình thực hiện do UBND tỉnh ban hành cho cơ sở hiện hữu (Điều 35); Thẩm định kế hoạch ứng phó sự cố tại thời điểm phù hợp (Điều 37); Kế hoạch cấp tỉnh (Điều 39); Chính sách nâng cao năng lực dân sự (Điều 41). Luật tăng phân cấp, cắt giảm thủ tục, áp dụng công nghệ, kèm quy định chuyển tiếp để tránh khoảng trống quản lý.
Luật Hóa chất 2025 cụ thể hóa chủ trương Đảng, đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo vệ con người và môi trường. Với ngành hóa chất tăng trưởng 10-11%/năm, luật thúc đẩy bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp cạnh tranh quốc tế. Doanh nghiệp cần cập nhật để tuân thủ, tận dụng ưu đãi phát triển xanh.